Green Talk: “Volledig begroeide erfafscheidingen zouden de standaard moeten zijn” door Nanda Sluijsmans

Volledig begroeide erfafscheidingen bieden meteen privacy, versterken de biodiversiteit en dragen bij aan klimaatadaptatie. In deze Green Talk deelt ir. Nanda Sluijsmans haar visie op de rol van erfafscheidingen binnen natuurinclusieve gebiedsontwikkeling. In veel nieuwbouwprojecten wordt groen nog te vaak gezien als een laatste afwerkingsstap. Nochtans ligt er net in de ontwerpfase een grote kans om meteen kwaliteit toe te voegen aan woonomgevingen. Volgens Nanda Sluijsmans, actief in gebiedsontwikkeling en vergroening, is één ingreep daarbij opvallend doeltreffend: volledig begroeide hekwerken vanaf de aanleg. “Voor de ene ontwikkelaar is dat heel vanzelfsprekend, voor de andere lijkt het bijna een onhaalbare vraag,” zegt Sluijsmans. “Terwijl het net een eenvoudige keuze is met een grote impact.”

Wat zegt deze keuze over een project?

“Het maakt eigenlijk meteen duidelijk hoe ernstig thema’s zoals woonkwaliteit, duurzaamheid en natuurinclusief bouwen worden genomen,” aldus Sluijsmans. Volgens haar raakt de keuze voor volledig begroeide hekwerken aan de kern van gebiedsontwikkeling. Wordt groen gezien als een essentieel onderdeel, of eerder als een toevoeging achteraf? “Net bij erfafscheidingen zie je dat verschil heel duidelijk. Het is een relatief klein element, maar wel iets dat bewoners elke dag ervaren.”

Wat loopt er mis bij traditionele aanleg?

In veel projecten worden hekwerken geplaatst met jonge klimplanten die nog moeten uitgroeien. Het resultaat is vaak een open en weinig aantrekkelijke erfafscheiding. “Sliertjes bieden geen privacy en geen kwaliteit. Bewoners lossen dat dan zelf op met schuttingen,” legt Sluijsmans uit. “Daardoor verdwijnt niet alleen het groene karakter, maar ook de bijdrage aan biodiversiteit en klimaatadaptatie.” Volgens haar is dit een gemiste kans op verschillende vlakken:

• • Visuele kwaliteit van de woonomgeving
  • Wooncomfort en privacy
  • Ecologische waarde
  • Klimaatbestendigheid

Wat levert een volledig begroeid hekwerk op?

Het verschil zit vooral in het directe effect én de ontwikkeling op lange termijn. “Een dicht begroeid hekwerk werkt vanaf dag één,” zegt Sluijsmans. “En elk jaar wordt het beter.” De meerwaarde:

• • Onmiddellijke privacy en een groen straatbeeld
  • Toename van biodiversiteit, doordat het beschutting biedt en op termijn ook als voedselbron dient
  • Betere wateropname dankzij een gezonde bodem- en wortelstructuur
  • Verkoeling in de leefomgeving
  • Opbouw van bodemleven

“Het systeem versterkt zichzelf in de tijd. Meer wortels, meer takken, meer leven.”

Is het niet duurder om dit meteen goed te doen?

“Die aanname klopt eigenlijk niet,” stelt Sluijsmans. “In verhouding tot de totale bouwkosten is het verschil minimaal.” Daartegenover staat een duidelijke meerwaarde:

• • Minder aanpassingen door bewoners
  • Een consistenter straatbeeld
  • Een hogere kwaliteit van de leefomgeving

“Het is een kleine investering met een groot effect, zowel op korte als op lange termijn.”

Waar moet rekening mee worden gehouden bij aanleg?

Volgens Sluijsmans zit het succes in de uitvoering. “Laat dit uitvoeren door een hovenier, niet door een aannemer. Het vraagt om kennis van bodem en groeiruimte.” Belangrijke aandachtspunten:

• • Voldoende doorwortelbare ruimte
  • Een goede bodemopbouw
  • De juiste soortenkeuze
  • Integratie van ecologische elementen

“Een eenvoudige toevoeging zoals een egelpoortje maakt van tuinen meteen deel uit van een groter ecosysteem.”

Hoe past dit binnen natuurinclusief bouwen?

Volledig begroeide hekwerken zijn volgens Sluijsmans een praktisch voorbeeld van natuurinclusief bouwen. “Het toont aan dat vergroening niet complex hoeft te zijn. Het gaat om het maken van bewuste keuzes op de juiste momenten in het proces.” Daarnaast biedt het kansen om nog een stap verder te gaan:

• • Toepassing van inheemse soorten
  • Variatie in beplanting, bijvoorbeeld een gemengde haag in de hoogte
  • Verbinding van groenstructuren

Wat zou er moeten veranderen in de sector?

De kern ligt volgens haar bij prioriteit. “Groenaanleg verdient dezelfde aandacht als de bouw van woningen. Pas dan krijg je een plan dat echt klopt.” Volledig begroeide erfafscheidingen zijn daarbij geen luxe, maar een logische stap. “Het is eenvoudig, doeltreffend en meteen zichtbaar. Net daarom zou het de standaard moeten zijn.”

Over Nanda Sluijsmans

Nanda Sluijsmans is stedenbouwkundige en landschapsontwerper en oprichter van Sluijsmans Stedenbouw en Landschap. Ze werkt voor gemeenten, projectontwikkelaars en woonmaatschappijen aan groene, toekomstbestendige leefomgevingen. In haar werk staan klimaatadaptatie, biodiversiteit en natuurinclusief bouwen centraal. Haar aanpak kenmerkt zich door het vertalen van ambities naar concrete en uitvoerbare oplossingen met een directe meerwaarde voor de leefomgeving. Daarnaast deelt ze actief kennis en inspiratie via lezingen en sociale media, met praktische inzichten voor het vergroenen van stedelijke gebieden.